ஸ்கந்தம் 11: அத்யாயம் 4 (பகவானின் வர்ணனை) - ஸ்ரீமத் பாகவதம். Srimad Bhagavatham

பகவானின் வர்ணனை

ஸ்கந்தம் 11: அத்யாயம் 4

 

श्री-राजा उवाच

यानि यानि इह कर्माणि यैः यैः स्वच्छन्द-जन्मभिः । चक्रे करोति कर्ता वा हरिः तानि ब्रुवन्तु नः ॥ 1 ॥

श्री-द्रुमिलः उवाच

यः वा अनन्तस्य गुणान् अनन्तान् अनुक्रमिष्यन् सः तु बाल-बुद्धिः । रजांसि भूमेः गणयेत् कथञ्चित् कालेन न एव अखिल-शक्ति-धाम्नः ॥ 2 ॥

भूतैः यदा पञ्चभिः आत्म-सृष्टैः पुरम् विराजम् विरचय्य तस्मिन् । स्व-अंशेन विष्टः पुरुष-अभिधानम् अवाप नारायणः आदि-देवः ॥ 3 ॥

यत्-कायः एषः भुवन-त्रय-सन्निवेशः यस्य इन्द्रियैः तनु-भृताम् उभय-इन्द्रियाणि । ज्ञानम् स्वतः श्वसनतः बलम् ओजः ईहा सत्त्व-आदिभिः स्थिति-लय-उद्भव आदि-कर्ता ॥ 4 ॥

आदौ अभूत् शत-धृतिः रजसा अस्य सर्गे विष्णुः स्थितौ क्रतु-पतिः द्विज-धर्म-सेतुः । रुद्रः अपि अप्ययाय तमसा पुरुषः सः आद्यः इति उद्भव-स्थिति-लयाः सततम् प्रजासु ॥ 5 ॥

धर्मस्य दक्ष-दुहितरि अजनिष्ट मूर्त्याम् नारायणः नर-ऋषि-प्रवरः प्रशान्तः । नैष्कर्म्य-लक्षणम् उवाच चचार कर्म यः अद्यापि च आस्ते ऋषि-वर्य-निषेवित-अङ्घ्रिः ॥ 6 ॥

इन्द्रः विशङ्क्य मम धाम जिघृक्षति इति कामम् न्ययुङ्क्त स-गणम् सः बदरि-उपाख्यम् । गत्वा अप्सरः-गण-वसन्त-सुमन्द-वातैः स्त्री-प्रेक्षण-इषुभिः अविध्यत् अ-तत्-महिज्ञः ॥ 7 ॥

विज्ञाय शक्र-कृतम् अक्रमम् आदि-देवः प्राह प्रहस्य गत-विस्मय एजमानान् । मा भैष्ट भो मदन मारुत देव-वध्वः गृह्णीत नः बलिम् अशून्यम् इमम् कुरुध्वम् ॥ 8 ॥

इत्थम् ब्रुवति अभय-दे नर-देव देवाः स-व्रीड-नम्र-शिरसः स-घृणम् तम् ऊचुः । न एतत् विभो त्वयि परे अविकृते विचित्रम् स्व-आराम-धीर-निकर-अनत-पाद-पद्मे ॥ 9 ॥

त्वाम् सेवताम् सुर-कृताः बहवः अन्तरायाः स्व-ओकः विलङ्घ्य परमम् व्रजताम् पदम् ते । न अन्यस्य बर्हिषि बलीन् ददतः स्व-भागान् धत्ते पदम् त्वम् अविता यदि विघ्न-मूर्ध्नि ॥ 10 ॥

क्षुत्-तृट्-त्रि-काल-गुण-मारुत-जैह्व्य-शैश्याः अस्मान् अपार-जलधीन् अतितीर्य केचित् । क्रोधस्य यान्ति विफलस्य वशम् पदे गोः मज्जन्ति दुश्चर-तपः च वृथा उत्सृजन्ति ॥ 11 ॥

इति प्रगृणताम् तेषाम् स्त्रियः अति-अद्भुत-दर्शनाः । दर्शयामास शुश्रूषाम् स्व-अर्चिताः कुर्वतीः विभुः ॥ 12 ॥

ते देव-अनुचराः दृष्ट्वा स्त्रियः श्रीः इव रूपिणीः । गन्धेन मुमुहुः तासाम् रूप-औदार्य-हत-श्रियः ॥ 13 ॥

तान् आह देव-देव-ईशः प्रणतान् प्रहसन् इव । आसाम् एक-तमाम् वृण्ध्वम् स-वर्णाम् स्वर्ग-भूषणाम् ॥ 14 ॥

ॐ इति आदेशम् आदाय नत्वा तम् सुर-वन्दिनः । उर्वशीम् अप्सरः-श्रेष्ठाम् पुरस्कृत्य दिवम् ययुः ॥ 15 ॥

इन्द्राय अनम्य सदसि शृण्वताम् त्रि-दिव-ओकसाम् । ऊचुः नारायण-बलम् शक्रः तत्र आसीत् विस्मितः ॥ 16 ॥

हंस-स्वरूप्य अवदत् अच्युतः आत्म-योगम् दत्तः कुमारः ऋषभः भगवान् पिता नः । विष्णुः शिवाय जगताम् कलया अवतीर्णः तेन आहृताः मधु-भिदा श्रुतयः हय-आस्ये ॥ 17 ॥

गुप्तः अपि अये मनुः इला औषधयः च मात्स्ये क्रौडे हतः दितिजः उद्धरताम् अम्भसः क्ष्माम् । कौर्मे धृतः अद्रिः अमृत-उन्मथने स्व-पृष्ठे ग्राहात् प्रपन्नम् इभ-राजम् अमुञ्चत् आर्तम् ॥ 18 ॥

संस्तुन्वतः अब्धि-पतितान् श्रमणान् ऋषीन् च शक्रम् च वृत्र-वधतः तमसि प्रविष्टम् । देव-स्त्रियः असुर-गृहे पिहिताः अनाथाः जघ्ने असुर-इन्द्रम् अभयाय सताम् नृसिंहे ॥ 19 ॥

देव-असुरे युधि च दैत्य-पतीन् सुर-अर्थे हत्वा अन्तरेषु भुवनानि अदधात् कलाभिः । भूत्वा अथ वामनः इमाम् अहरत् बलेः क्ष्माम् याच्ञा-च्छलेन समदात् अदितेः सुतेभ्यः ॥ 20 ॥

निः-क्षत्रियाम् अकरोत् गाम् च त्रिः-सप्त-कृत्वः रामः तु हैहय-कुल-अप्यय-भार्गव-अग्निः । सः अब्धिम् बबन्ध दश-वक्त्रम् अहन् स-लङ्कम् सीता-पतिः जयति लोक-मल-घ्न-कीर्तिः ॥ 21 ॥

भूमेः भार-अवतरणाय यदुषु अजन्मा जातः करिष्यति सुरैः अपि दुष्कराणि । वादैः विमोहयति यज्ञ-कृतः अतत्-अर्हान् शूद्रान् कलौ क्षिति-भुजः न्यहनिष्यत् अन्ते ॥ 22 ॥

एवम्-विधानि कर्माणि जन्मानि च जगत्-पतेः । भूरीणि भूरि-यशसः वर्णितानि महा-भुज ॥ 23 ॥

इति श्रीमद्-भागवते महा-पुराणे पारमहंस्यां संहितायाम् एकादश-स्कन्धे चतुर्थः अध्यायः ॥ 4 ॥