ப்ரியவ்ரதன் வம்சத்தின் வர்ணனை
ஸ்கந்தம் 5: அத்யாயம் 15
श्री-शुकः उवाच ॥
भरतस्य आत्मजः सुमतिः नाम अभिहितः यम् उ ह वाव केचित् पाखण्डिनः ऋषभ-पदवीम् अनुवर्तमानम् च अनार्याः अवेद-समाम्नाताम् देवताम् स्व-मनीषया पापीयस्या कलौ कल्पयिष्यन्ति ॥ १ ॥
तस्मात् वृद्ध-सेनायाम् देवताजित् नाम पुत्रः अभवत् ॥ २ ॥
अथ असुर्याम् तत्-तनयः देव-द्युम्नः ततः धेनुमत्याम् सुतः परमेष्ठी तस्य सुवर्चलायाम् प्रतीहः उपजातः ॥ ३ ॥
यः आत्म-विद्याम् आख्याय स्वयम् संशुद्धः महा-पुरुषम् अनुसस्मार ॥ ४ ॥
प्रतीहात् सुवर्चलायाम् प्रतिहर्तृ-आदयः त्रयः आसन् इज्या-कोविदाः सूनवः प्रतिहर्तुः स्तुत्याम् अज-भूमा-नौ अजनिषाताम् ॥ ५ ॥
भूम्नः ऋषि-कुल्यायाम् उद्गीथः ततः प्रस्तावः देव-कुल्यायाम् प्रस्तावात् नियुत्सायाम् हृदय-जः आसीत् विभुः विभोः रत्याम् च पृथु-सेनः तस्मात् नक्तः आकूत्याम् जज्ञे नक्तात् द्रुति-पुत्रः गयः राजर्षि-प्रवरः उदार-श्रवाः अजायत साक्षात् भगवतः विष्णोः जगत्-रिरक्षिषया गृहीत-सत्त्वस्य कला-आत्मवत्-आदि-लक्षणेन महा-पुरुषताम् प्राप्तः ॥ ६ ॥
सः वै स्व-धर्मेण प्रजा-पालन-पोषण-प्रीणन-उपलालन-अनुशासन-लक्षणेन इज्या-आदिना च भगवति महा-पुरुषे पर-अवरे ब्रह्मणि सर्व-आत्मना अर्पित-परमार्थ-लक्षणेन ब्रह्म-वित्-चरण-अनुसेवया आपादित-भगवत्-भक्ति-योगेन च अभीक्ष्णशः परिभावित-अति-शुद्ध-मतिः उपरत-अनात्म्यः आत्मनि स्वयम् उपलभ्यमान-ब्रह्म-आत्म-अनुभवः अपि निरभिमानः एव अवनिम् अजूगुपत् ॥ ७ ॥
तस्य इमाम् गाथाम् पाण्डवेय पुरा-विदः उपगायन्ति ॥ ८ ॥
गयम् नृपः कः प्रतियाति कर्मभिः
यज्वा अभिमानी बहु-वित् धर्म-गोप्ता ।
समागत-श्रीः सदसः पतिः सताम्
सत्-सेवकः अन्यः भगवत्-कलाम् ऋते ॥ ९ ॥
यम् अभ्यषिञ्चन् परया मुदा सतीः
सत्य-आशिषः दक्ष-कन्याः सरिद्भिः ।
यस्य प्रजानाम् दुदुहे धरा आशिषः
निराशिषः गुण-वत्स-स्नुत-ओधाः ॥ १० ॥
छन्दांसि अकामस्य च यस्य कामान्
दुदूहुः आजह्रुः अथो बलिम् नृपाः ।
प्रत्यञ्चिताः युधि धर्मेण विप्राः
यत् आशिषाम् षष्ठम् अंशम् परेत्य ॥ ११ ॥
यस्य अध्वरे भगवान् अध्वर-आत्मा
मघोनि माद्यति उरु-सोम-पीथे ।
श्रद्धा-विशुद्ध-अचल-भक्ति-योग-
समर्पित-इज्या-फलम् आजहार ॥ १२ ॥
यत् प्रीणनात् बर्हिषि देव-तिर्यङ्
मनुष्य-वीरुत्-तृणम् आ-विरिञ्चात् ।
प्रीयेत सद्यः सः हि विश्व-जीवः
प्रीतः स्वयम् प्रीतिम् अगात् गयस्य ॥ १३ ॥
गयात् गयन्त्याम् चित्र-रथः सु-गतिः अवरोधनः इति त्रयः पुत्राः बभूवुः चित्र-रथात् ऊर्णायाम् सम्राट् अजनिष्ट ॥ १४ ॥
ततः उत्कलायाम् मरीचिः मरीचेः बिन्दुमत्याम् बिन्दुमान् उदपद्यत तस्मात् सरघायाम् मधुः नाम अभवत् मधोः सुमनसि वीर-व्रतः ततः भोजायाम् मन्थु-प्रमन्थू जज्ञाते मन्थोः सत्यायाम् भौवनः ततः दूषणायाम् त्वष्टा अजनिष्ट त्वष्टुः विरोचनायाम् विरजः विरजस्य शतजित्-प्रवरम् पुत्र-शतम् कन्या च विषूच्याम् किल जातम् ॥ १५ ॥
तत्र अयम् श्लोकः —
प्रैयव्रतम् वंशम् इमम् विरजः चरम-उद्भवः ।
अकरोत् अति-अलम् कीर्त्या विष्णुः सुर-गणम् यथा ॥ १६ ॥
इति श्रीमद्-भागवते महा-पुराणे पारमहंस्याम् संहितायाम् पञ्चम-स्कन्धे प्रियव्रत-वंश-अनुकीर्तनम् नाम पञ्चदशः अध्यायः ॥ १५ ॥
No comments:
Post a Comment