பாரத வர்ஷம் என்ற பெயருக்கு காரணமான பரதர் சரித்திரம்
ஸ்கந்தம் 5: அத்யாயம் 7
श्री-शुकः उवाच
भरतः तु महा-भागवतः यदा भगवता अवनि-तल-परिपालनाय सञ्चिन्तितः तत्-अनु-शासन-परः पञ्चजनीम् विश्वरूप-दुहितरम् उपयेमे ॥ १ ॥
तस्याम् उ ह वा आत्म-जान् कार्त्स्न्येन अनुरूपान् आत्मनः पञ्च जनयामास भूत-आदिः इव भूत-सूक्ष्माणि सुमतिम् राष्ट्र-भृतम् सुदर्शनम् आवरणम् धूम्र-केतुम् इति ॥ २ ॥
अजनाभम् नाम एतत् वर्षम् भारतम् इति यतः आरभ्य व्यपदिशन्ति ॥ ३ ॥
सः बहु-वित् मही-पतिः पितृ-पितामह-वत् उरु-वत्सलतया स्वे स्वे कर्मणि वर्तमानाः प्रजाः स्व-धर्मम् अनु-वर्तमानः पर्यपालयत् ॥ ४ ॥
ईजे च भगवन्तम् यज्ञ-क्रतु-रूपम् क्रतुभिः उच्च-अवचैः श्रद्धया आहृत-अग्नि-होत्र-दर्श-पूर्णमास-चातुर्मास्य-पशु-सोमानाम् प्रकृति-विकृतिभिः अनु-सवनम् चातुः-होत्र-विधिना ॥ ५ ॥
सम्प्रचरत्सु नाना-यागेषु विरचित-अङ्ग-क्रियेषु अपूर्वम् यत् तत् क्रिया-फलम् धर्म-आख्यम् परे ब्रह्मणि यज्ञ-पुरुषे सर्व-देवता-लिङ्गानाम् मन्त्राणाम् अर्थ-नियामकतया साक्षात् कर्तरि पर-देवतायाम् भगवति वासुदेवः एव भावयमानः आत्म-नैपुण्य-मृदित-कषायः हविःषु अध्वर्युभिः गृह्यमाणेषु सः यजमानः यज्ञ-भाजः देवान् तान् पुरुष-अवयवेषु अभ्यध्यायत् ॥ ६ ॥
एवम् कर्म-विशुद्ध्या विशुद्ध-सत्त्वस्य अन्तः-हृदय-आकाश-शरीरे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवे महा-पुरुष-रूप-उपलक्षणे श्रीवत्स-कौस्तुभ-वनमाला-शङ्ख-चक्र-गदा-आदिभिः उपलक्षिते निज-पुरुष-हृत्-लिखितेन आत्मनि पुरुष-रूपेण विरोचमानः उच्चैः-तराम् भक्ति: अनु-दिनम् एधमाना रया अजायत ॥ ७ ॥
एवम् वर्ष-अयुत-सहस्र-पर्यन्त-अवसित-कर्म-निर्वाण-अवसरः अधि-भुज्यमानम् स्व-तनयेभ्यः रिक्थम् पितृ-पैतामहम् यथा-दायम् विभज्य स्वयम् सकल-सम्पत्-निकेतात् स्व-निकेतात् पुलह-आश्रमम् प्रवव्राज ॥ ८ ॥
यत्र ह वा वै भगवान् हरिः अद्य अपि तत्र-त्यानाम् निज-जनानाम् वात्सल्येन सन्निधाप्यते इच्छा-रूपेण ॥ ९ ॥
यत्र आश्रम-पदानि उभयतः नाभिभिः दृशत्-चक्रैः चक्र-नदी नाम सरित्-प्रवरा सर्वतः पवित्री करोति ॥ १० ॥
तस्मिन् वा वै किल सः एकलः पुलह-आश्रम-उपवने विविध-कुसुम-किसलय-तुलसिका-अम्बुभिः कन्द-मूल-फल-उपहारैः च समीहमानः भगवतः आराधनम् विविक्तः उपरत-विषय-अभिलाषः उपभृत-उपशमः पराम् निर्वृतिम् अवाप ॥ ११ ॥
तया इत्थम् अविरत-पुरुष-परिचर्यया भगवति प्रवर्धमान-अनुराग-भर-द्रुत-हृदय-शैथिल्यः प्रहर्ष-वेगेन आत्मनि उद्भिद्यमान-रोम-पुलक-कुलकः औत्कण्ठ्य-प्रवृत्त-प्रणय-बाष्प-निरुद्ध-अवलोकन-नयनः एवम् निज-रमण-अरुण-चरण-अरविन्द-अनुध्यान-परिचित-भक्ति-योगेन परिप्लुत-परम-आह्लाद-गम्भीर-हृदय-ह्रद-अवगाढ-धिषणः ताम् अपि क्रियमाणाम् भगवत्-सपर्याम् न सस्मार ॥ १२ ॥
इत्थम् धृत-भगवत्-व्रतः ऐणेय-अजिन-वाससा अनु-सवन-अभिषेक-आर्द्र कपिश-कुटिल-जटा-कलापेन च विरोचमानः सूर्य-अर्चा भगवन्तम् हिरण्मयम् पुरुषम् उज्जिहाने सूर्य-मण्डले अभ्युपतिष्ठन् एतत् उ होवाच ॥ १३ ॥
परः रजः सवितुः जात-वेदः
देवस्य भर्गः मनसा इदम् जजान ।
सु-रेतसा अदः पुनः आविश्य चष्टे
हंसम् गृध्राणम् नृ-सत्-ऋङ्गिराम् इमः ॥ १४ ॥
इति श्रीमद्-भागवते महा-पुराणे पारमहंस्याम् संहितायाम् पञ्चम-स्कन्धे भरत-चरिते भगवत्-परिचर्यायाम् सप्तमः अध्यायः ॥ ७ ॥
No comments:
Post a Comment