श्रुत्वा तु वचनं तस्य वायु-सूनोः महा-आत्मनः ।
उवाच आत्म-हितं वाक्यं सीता सुर-सुता-उपमा ॥ 1 ॥
त्वां दृष्ट्वा प्रिय-वक्तारं संप्रहृष्यामि वानर ।
अर्ध-संजात-सस्या इव वृष्टिं प्राप्य वसुंधरा ॥ 2 ॥
यथा तं पुरुष-व्याघ्रं गात्रैः शोक-अभिकर्शितैः ।
संस्पृशेयं स-कामा अहं तथा कुरु दयां मयि ॥ 3 ॥
अभिज्ञानं च रामस्य दद्याः हरि-गण-उत्तम ।
क्षिप्ताम् इषीकां काकस्य कोपात् एक-अक्षि-शातनीम् ॥ 4 ॥
मनः-शिलायाः तिलकः गण्ड-पार्श्वे निवेशितः ।
त्वया प्रणष्टे तिलके तं किल स्मर्तुम् अर्हसि ॥ 5 ॥
सः वीर्यवान् कथं सीतां हृतां समनुमन्यसे ।
वसन्तीं रक्षसां मध्ये महेन्द्र-वरुण-उपमः ॥ 6 ॥
एषः चूडामणिः दिव्यः मया सु-परिरक्षितः ।
एतं दृष्ट्वा प्रहृष्यामि व्यसने त्वाम् इव अनघ ॥ 7 ॥
एषः निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारि-संभवः ।
अतः परं न शक्ष्यामि जीवितुं शोक-लालसा ॥ 8 ॥
असह्यानि च दुःखानि वाचः च हृदय-च्छिदः ।
राक्षसीनां सु-घोराणां त्वत्-कृते मर्षयामि अहम् ॥ 9 ॥
धारयिष्यामि मासं तु जीवितं शत्रु-सूदन ।
ऊर्ध्वं मासात् न जीविष्ये त्वया हीना नृप-आत्मज ॥ 10 ॥
घोरः राक्षस-राजः अयं दृष्टिः च न सुखा मयि ।
त्वां च श्रुत्वा विपद्यन्तं न जीवेयम् अहं क्षणम् ॥ 11 ॥
वैदेह्याः वचनं श्रुत्वा करुणं स-अश्रु-भाषितम् ।
अथ अब्रवीत् महा-तेजाः हनूमान् मारुत-आत्मजः ॥ 12 ॥
त्वत्-शोक-विमुखः रामः देवि सत्येन ते शपे ।
रामे दुःख-अभिभूते तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ 13 ॥
कथंचित् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम् ।
इमं मुहूर्तं दुःखानाम् अन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि ॥ 14 ॥
तौ उभौ पुरुष-व्याघ्रौ राज-पुत्रौ अरि-दमौ ।
त्वत्-दर्शन-कृत-उत्साहौ लङ्कां भस्मी-करिष्यतः ॥ 15 ॥
हत्वा च समरे क्रूरं रावणं सह-बान्धवम् ।
राघवौ त्वां विशाल-अक्षि स्वां पुरीं प्रापयिष्यतः ॥ 16 ॥
यत् तु रामः विजानीयात् अभिज्ञानम् अनिन्दिते ।
प्रीति-संजननं तस्य भूयः त्वं दातुम् अर्हसि ॥ 17 ॥
सा अब्रवीत् दत्तम् एव इति मया अभिज्ञानम् उत्तमम् ।
एतत् एव हि रामस्य दृष्ट्वा मत्-केश-भूषणम् ॥ 18 ॥
श्रद्धेयं हनुमन् वाक्यं तव वीर भविष्यति ।
सः तं मणि-वरं गृहीत्वा श्रीमान् प्लवग-सत्तमः ॥ 19 ॥
प्रणम्य शिरसा देवीं गमनाय उपचक्रमे ।
तम् उत्पात-कृत-उत्साहम् अवेक्ष्य हरि-पुङ्गवम् ॥ 20 ॥
वर्धमानं महा-वेगम् उवाच जनक-आत्मजा ।
अश्रु-पूर्ण-मुखी दीना बाष्प-गद्गदया गिरा ॥ 21 ॥
हनुमन् सिंह-संकाशौ भ्रातरौ राम-लक्ष्मणौ ।
सुग्रीवं च सह-अमात्यं सर्वान् ब्रूयाः हि अनामयम् ॥ 22 ॥
यथा च सः महा-बाहुः मां तारयति राघवः ।
अस्मात् दुःख-अम्बु-सम्रोधात् त्वं समाधातुम् अर्हसि ॥ 23 ॥
इमं च तीव्रं मम शोक-वेगं रक्षोभिः एभिः परिभर्त्सनं च ।
ब्रूयाः तु रामस्य गतः समीपं शिवः च ते अध्वा अस्तु हरि-प्रवीर ॥ 24 ॥
सः राज-पुत्र्या अप्रतिवेदित-अर्थः कपिः कृत-अर्थः परिहृष्ट-चेताः ।
अल्प-अवशेषं प्रसमीक्ष्य कार्यं दिशं हि उदीचीं मनसा जगाम ॥ 25 ॥
इति आर्षे श्रीमद्-रामायणे वाल्मीकीय-आदि-काव्ये सुन्दर-काण्डे चत्वारिंशः सर्गः ॥
No comments:
Post a Comment