एतत् आख्यानम् तत् सर्वम् हनूमान् मारुत-आत्मजः ।
भूयः समुपचक्राम वचनम् वक्तुम् उत्तरम् ॥ ५-५९-१ ॥
सफलः राघव-उद्योगः सुग्रीवस्य च सम्भ्रमः ।
शीलम् आसाद्य सीतायाः मम च प्रवणम् मनः ॥ ५-५९-२ ॥
तपसा निर्दहेत् लोकान् क्रुद्धः वा निर्दहेत् अपि ।
सर्व-धाति-प्रवृद्धः असौ रावणः राक्षस-अधिपः ॥ ५-५९-३ ॥
तस्य ताम् स्पृशतः गात्रम् तपसा न विनाशितम् ।
न तत् अग्नि-शिखा कुर्यात् संस्पृष्टा पाणिना सती ॥ ५-५९-४ ॥
जनकस्य सुता कुर्यात् यत् क्रोध-कलुषी-कृता ।
जाम्बवत्-प्रमुखान् सर्वान् अनुज्ञाप्य महा-हरीन् ॥ ५-५९-५ ॥
अस्मिन् एवम् गते कार्ये भवताम् च निवेदिते ।
न्याय्यम् स्म सह वैदेह्या द्रष्टुम् तौ पार्थिव-आत्मजौ ॥ ५-५९-६ ॥
अहम् एकः अपि पर्याप्तः स-राक्षस-गणाम् पुरीम् ।
ताम् लङ्काम् तरसा हन्तुम् रावणम् च महा-बलम् ॥ ५-५९-७ ॥
किम् पुनः सहितः वीरैः बलवद्भिः कृत-आत्मभिः ।
कृत-अस्त्रैः प्लवगैः शूरैः भवद्भिः विजय-एषिभिः ॥ ५-५९-८ ॥
अहम् तु रावणम् युद्धे स-सैन्यम् स-पुरःसरम् ।
सह-पुत्रम् वधिष्यामि सहोदर-युतम् युधि ॥ ५-५९-९ ॥
ब्रह्मम् ऐन्द्रम् च रौद्रम् च वायव्यम् वारुणम् तथा ।
यदि शक्र-जोतः अस्त्राणि दुर्निरीक्षाणि सम्युगे ॥ ५-५९-१० ॥
तानि अहम् विधर्ष्यामि हनिष्यामि च रावणम् ।
भवताम् अभ्यनुज्ञातः विक्रमः मे रुणद्धि तम् ॥ ५-५९-११ ॥
मया तुला विसृष्टा हि शैल-वृष्टिः निरन्तरा ।
देवान् अपि रणे हन्यात् किम् पुनः तान् निशाचरान् ॥ ५-५९-१२ ॥
सागरः अपि अतीयात् वेलाम् मन्दरः प्रचलेत् अपि ।
न जाम्बवन्तम् समरे कम्पयेत् अरि-वाहिनी ॥ ५-५९-१३ ॥
सर्व-राक्षस-सङ्घानाम् राक्षसाः ये च महा-आत्मनः ।
अलम् एकः विनाशाय वीरः वालि-सुतः कपिः ॥ ५-५९-१४ ॥
पनसस्य उरु-वेगेन नीलस्य च महा-आत्मनः ।
मन्दरः अपि अवशीर्येत किम् पुनः युधि राक्षसाः ॥ ५-५९-१५ ॥
स-देव-असुर-यक्षेषु गन्धर्व-उरग-पक्षिषु ।
मैन्दस्य प्रति-योद्धारम् शंसत द्विविदस्य वा ॥ ५-५९-१६ ॥
अश्वि-पुत्रौ महा-भागौ एतौ प्लवग-सत्तमौ ।
एतयोः प्रति-योद्धारम् न पश्यामि रण-अजिरे ॥ ५-५९-१७ ॥
पितामह-वर-उत्सेकात् परमम् दर्पम् आस्थितौ ।
अमृत-प्राशनौ एतौ सर्व-वानर-सत्तमौ ॥ ५-५९-१८ ॥
अश्विनोः मानन-अर्थम् हि सर्व-लोक-पितामहः ।
सर्व-अवध्यत्वम् अतुलम् अनयोः दत्तवान् पुरा ॥ ५-५९-१९ ॥
वर-उत्सेकेन मत्तौ च प्रमथ्य महतीम् चमूम् ।
सुराणाम् अमृतम् वीरौ पीतवन्तौ प्लवङ्गमौ ॥ ५-५९-२० ॥
एताभ्याम् हि सङ्क्रुद्धाभ्याम् स-वाजि-रथ-कुञ्जराम् ।
लङ्काम् नाशयितुम् शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ॥ ५-५९-२१ ॥
मया एव निहता लङ्का दग्धा भस्मी-कृता पुनः ।
राज-मार्गेषु सर्वत्र नाम विश्रावितम् मया ॥ ५-५९-२२ ॥
जयति अति-बलः रामः लक्ष्मणः च महा-बलः ।
राजा जयति सुग्रीवः राघवेण अभिपालितः ॥ ५-५९-२३ ॥
अहम् कोसल-राजस्य दासः पवन-सम्भवः ।
हनुमान् इति सर्वत्र नाम विश्रावितम् मया ॥ ५-५९-२४ ॥
अशोक-वनिका-मध्ये रावणस्य दुरात्मनः ।
अधस्तात् शिंशपा-वृक्षे साध्वी करुणम् आस्थिता ॥ ५-५९-२५ ॥
राक्षसीभिः परिवृता शोक-सन्ताप-कर्शिता ।
मेघ-लेखा-परिवृता चन्द्र-लेखा इव निष्प्रभा ॥ ५-५९-२६ ॥
अचिन्तयन्ती वैदेही रावणम् बल-दर्पितम् ।
पति-व्रता च सु-श्रोणी अवष्टब्धा च जानकी ॥ ५-५९-२७ ॥
अनुरक्ता हि वैदेही रामम् सर्व-आत्मना शुभा ।
अनन्य-चित्ता रामे च पौलोमी इव पुरम्-दरे ॥ ५-५९-२८ ॥
तत् एक-वासः संवीता रजः-ध्वस्ता तथा एव च ।
शोक-सन्ताप-दीन-अङ्गी सीता भर्तृ-हिते रता ॥ ५-५९-२९ ॥
सा मया राक्षसी-मध्ये तर्ज्यमाना मुहुः मुहुः ।
राक्षसीभिः विरूपाभिः दृष्टा हि प्रमदा वने ॥ ५-५९-३० ॥
एक-वेणी-धरा दीना भर्तृ-चिन्ता-परायणा ।
अधः-शय्या विवर्ण-अङ्गी पद्मिनी इव हिम-आगमे ।
रावणात् विनिवृत्त-अर्था मर्तव्य-कृत-निश्चया ॥ ५-५९-३१ ॥
कथंचित् मृग-शाव-अक्षी विश्वासम् उपपादिता ॥ ५-५९-३२ ॥
ततः सम्भाषिता च एव सर्वम् अर्थम् च दर्शिता ।
राम-सुग्रीव-सख्यम् च श्रुत्वा प्रीतिम् उपागता ॥ ५-५९-३३ ॥
नियतः सम्यक्-आचारः भक्तिः भर्तरि च उत्तमा ।
यत् न हन्ति दश-ग्रीवम् सः महा-आत्मा कृत-अगसम् ॥ ५-५९-३४ ॥
निमित्त-मात्रम् रामः तु वधे तस्य भविष्यति ।
सा प्रकृत्या एव तनु-अङ्गी तत्-वियोगात् च कर्शिता ॥ ५-५९-३५ ॥
प्रतिपत्-पाठ-शीलस्य विद्या इव तनुताम् गता ।
एवम् आस्ते महा-भागा सीता शोक-परायणा ॥ ५-५९-३६ ॥
यत् अत्र प्रति-कर्तव्यम् तत् सर्वम् उपपाद्यताम् ॥
इति आर्षे श्रीमत्-रामायणे आदि-काव्ये सुन्दर-काण्डे एकोन-षष्टितमः सर्गः ॥
No comments:
Post a Comment