सः च वाग्भिः प्रशस्ताभिः गमिष्यन् पूजितः तया ।
तस्मात् देशात् अपक्रम्य चिन्तयामास वानरः ॥ 1 ॥
अल्प-शेषम् इदं कार्यं दृष्टा इयम् असित-ईक्षणा ।
त्रीन् उपायान् अतिक्रम्य चतुर्थः इह विद्यते ॥ 2 ॥
न साम रक्षस्सु गुणाय कल्पते न दानम् अर्थ-उपचितेषु युज्यते ।
न भेद-साध्याः बल-दर्पिताः जनाः पराक्रमः तु एव मम इह रोचते ॥ 3 ॥
न च अस्य कार्यस्य पराक्रमात् ऋते विनिश्चयः कश्चित् इह उपपद्यते ।
हत-प्रवीराः हि रणे हि राक्षसाः कथंचित् ईयुः यत् इह अद्य मार्दवम् ॥ 4 ॥
कार्ये कर्मणि निर्दिष्टे यः बहूनि अपि साधयेत् ।
पूर्व-कार्य-अविरोधेन सः कार्यं कर्तुम् अर्हति ॥ 5 ॥
न हि एकः साधकः हेतुः स्वल्पस्य अपि इह कर्मणः ।
यः हि अर्थं बहुधा वेद सः समर्थः अर्थ-साधने ॥ 6 ॥
इह एव तावत् कृत-निश्चयः हि अहं यदि व्रजेयं प्लवग-ईश्वर-आलयम् ।
पर-आत्म-सम्मर्द-विशेष-तत्त्व-वित् ततः कृतं स्यात् मम भर्तृ-शासनम् ॥ 7 ॥
कथं नु खलु अद्य भवेत् सुख-आगतं प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह ।
तथा एव खलु आत्म-बलं च सारवत् सम्मानयेत् मां च रणे दश-आननः ॥ 8 ॥
ततः समासाद्य रणे दश-आननं स-मन्त्रि-वर्गं स-बल-प्रयायिनम् ।
हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च वै सुखेन मत्वा अहम् इतः पुनः व्रजे ॥ 9 ॥
इदम् अस्य नृशंसस्य नन्दन-उपमम् उत्तमम् ।
वनं नेत्र-मनः-कान्तं नाना-द्रुम-लता-युतम् ॥ 10 ॥
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनम् इव अनलः ।
अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति दश-आननः ॥ 11 ॥
ततः महत् स-अश्व-महा-रथ-द्विपं बलं समादेक्ष्यति राक्षस-अधिपः ।
त्रिशूल-काल-अयस-पट्टिस-आयुधं ततः महत् युद्धम् इदं भविष्यति ॥ 12 ॥
अहं तु तैः संयति चण्ड-विक्रमैः समेत्य रक्षोभिः असह्य-विक्रमः ।
निहत्य तत् रावण-चोदितं बलं सुखं गमिष्यामि कपि-ईश्वर-आलयम् ॥ 13 ॥
ततः मारुतवत् क्रुद्धः मारुतिः भीम-विक्रमः ।
ऊरु-वेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुम् अथ आरभत ॥ 14 ॥
ततः तु हनूमान् वीरः बभञ्ज प्रमदा-वनम् ।
मत्त-द्विज-समाघुष्टं नाना-द्रुम-लता-युतम् ॥ 15 ॥
तत् वनं मथितैः वृक्षैः भिन्नैः च सलिल-आशयैः ।
चूर्णितैः पर्वत-अग्रैः च बभूव अप्रिय-दर्शनम् ॥ 16 ॥
नाना-शकुन्त-विरुतैः प्रभिन्नैः सलिल-आशयैः ।
ताम्रैः किसलयैः क्लान्तैः क्लान्त-द्रुम-लता-युतम् ॥ 17 ॥
न बभौ तत् वनं तत्र दाव-अनल-हतं यथा ।
व्याकुल-आवरणाः रेजुः विह्वलाः इव ताः लताः ॥ 18 ॥
लता-गृहैः चित्र-गृहैः च नाशितैः महा-उरगैः व्याल-मृगैः च निर्धुतैः ।
शिला-गृहैः उन्मथितैः तथा गृहैः प्रणष्ट-रूपं तत् अभूत् महत् वनम् ॥ 19 ॥
सा विह्वला अशोक-लता-प्रताना वन-स्थली शोक-लता-प्रताना ।
जाता दशास्य-प्रमदा-वनस्य कपेः बलात् हि प्रमदा-वनस्य ॥ 20 ॥
सः तस्य कृत्वा अर्थ-पतेः महा-कपिः महत् व्यलीकं मनसः महा-आत्मनः ।
युयुत्सुः एकः बहुभिः महा-बलैः श्रिया ज्वलन् तोरणम् आस्थितः कपिः ॥ 21 ॥
इति आर्षे श्रीमद्-रामायणे वाल्मीकीय-आदि-काव्ये सुन्दर-काण्डे एक-चत्वारिंशः सर्गः ॥
No comments:
Post a Comment