ततः तु शिंशुपा-मूले जानकीं परि-उपस्थिताम् ।
अभिवाद्य अब्रवीत् दिष्ट्या पश्यामि त्वाम् इह अक्षताम् ॥ 1 ॥
ततः तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः ।
भर्तृ-स्नेह-अन्वितं वाक्यं हनूमन्तम् अभाषत ॥ 2 ॥
कामम् अस्य त्वम् एव एकः कार्यस्य परि-साधने ।
पर्याप्तः पर-वीर-घ्न यशस्यः ते बल-उदयः ॥ 3 ॥
शरैः तु संकुलां कृत्वा लङ्कां पर-बल-अर्दनः ।
मां नयेत् यदि काकुत्स्थः तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ 4 ॥
तत् यथा तस्य विक्रान्तम् अनु-रूपं महा-आत्मनः ।
भवति आहव-शूरस्य तथा त्वम् उपपादय ॥ 5 ॥
तत्-अर्थ-उपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतु-संहितम् ।
निशम्य हनुमान् तस्याः वाक्यम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥ 6 ॥
क्षिप्रम् एष्यति काकुत्स्थः हरि-ऋक्ष-प्रवरैः वृतः ।
यः ते युधि विजित्य अरीन् शोकं व्यपनयिष्यति ॥ 7 ॥
एवम् आश्वास्य वैदेहीं हनुमान् मारुत-आत्मजः ।
गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीम् अभ्यवादयत् ॥ 8 ॥
ततः सः कपि-शार्दूलः स्वामि-सन्दर्शन-उत्सुकः ।
आरुरोह गिरि-श्रेष्ठम् अरिष्टम् अरि-मर्दनः ॥ 9 ॥
तुङ्ग-पद्मक-जुष्टाभिः नीलाभिः वन-राजिभिः ।
स-उत्तरीयम् इव अम्भोदैः शृङ्ग-अन्तर-विलम्बिभिः ॥ 10 ॥
बोध्यमानम् इव प्रीत्या दिवाकर-करैः शुभैः ।
उन्मिषन्तम् इव उद्धूतैः लोचनैः इव धातुभिः ॥ 11 ॥
तोय-ओघ-निःस्वनैः मन्द्रैः प्राधीतम् इव पर्वतम् ।
प्रगीतम् इव विस्पष्टैः नाना-प्रस्रवण-स्वनैः ॥ 12 ॥
देवदारुभिः अति-उच्चैः ऊर्ध्व-बाहुम् इव स्थितम् ।
प्रपात-जल-निर्घोषैः प्राक्रुष्टम् इव सर्वतः ॥ 13 ॥
वेपमानम् इव श्यामैः कम्पमानैः शरद्-वनैः ।
वेणुभिः मारुत-उद्धूतैः कूजन्तम् इव कीचकौः ॥ 14 ॥
निःश्वसन्तम् इव अमर्षात् घोरैः आशी-विष-उत्तमैः ।
नीहार-कृत-गम्भीरैः ध्यायन्तम् इव गह्वरैः ॥ 15 ॥
मेघ-पाद-निभैः पादैः प्रक्रान्तम् इव सर्वतः ।
जृम्भमाणम् इव आकाशे शिखरैः अभ्र-मालिभिः ॥ 16 ॥
कूटैः च बहुधा कीर्णैः शोभितं बहु-कन्दरैः ।
साल-ताल-अश्वकर्णैः च वंशैः च बहुभिः वृतम् ॥ 17 ॥
लता-वितानैः विततैः पुष्प-वद्भिः अलंकृतम् ।
नाना-मृग-गण-आकीर्णं धातु-निष्यन्द-भूषितम् ॥ 18 ॥
बहु-प्रस्रवण-उपेतं शिला-संचय-संकटम् ।
महा-ऋषि-यक्ष-गन्धर्व-किन्नर-उरग-सेवितम् ॥ 19 ॥
लता-पादप-संघातं सिंह-अध्युषित-कन्दरम् ।
व्याघ्र-संघ-समाकीर्णं स्वादु-मूल-फल-द्रुमम् ॥ 20 ॥
तं आरुरोह हनुमान् पर्वतं पवन-आत्मजः । राम-दर्शन-शीघ्रेण प्रहर्षेण अभिचोदितः ॥ 21 ॥
तेन पाद-तल-आक्रान्ताः रम्येषु गिरि-सानुषु । स-घोषाः समशीर्यन्त शिलाः चूर्णी-कृताः ततः ॥ 22 ॥
सः तम् आरुह्य शैल-इन्द्रं व्यवर्धत महा-कपिः । दक्षिणात् उत्तरं पारं प्रार्थयन् लवण-अम्भसः ॥ 23 ॥
अधिरुह्य ततः वीरः पर्वतं पवन-आत्मजः । ददर्श सागरं भीमं मीन-उरग-निषेवितम् ॥ 24 ॥
सः मारुतः इव आकाशं मारुतस्य आत्म-सम्भवः । प्रपेदे हरि-शार्दूलः दक्षिणात् उत्तरां दिशम् ॥ 25 ॥
सः तदा पीडितः तेन कपिना पर्वत-उत्तमः । ररास सह तैः भूतैः प्रविशन् वसुधा-तलम् ॥ 26 ॥
कम्पमानैः च शिखरैः पतद्भिः अपि च द्रुमैः । तस्य उरु-वेग-उन्मथिताः पादपाः पुष्प-शालिनः ॥ 27 ॥
निपेतुः भूतले रुग्णाः शक्र-आयुध-हताः इव । कन्दर-अन्तर-संस्थानां पीडितानां महा-ओजसाम् ॥ 28 ॥
सिंहानां निनदः भीमः नभः भिन्दन् सः शुश्रुवे । त्रस्त-व्यावृत्त-वसनाः व्याकुली-कृत-भूषणाः ॥ 29 ॥
विद्याधर्यः समुत्पेतुः सहसा धरणी-धरात् । अति-प्रमाणाः बलिनः दीप्त-जिह्वाः महा-विषाः ॥ 30 ॥
निपीडित-शिरः-ग्रीवाः व्यचेष्टन्त महा-अहयः । किन्नर-उरग-गन्धर्व-यक्ष-विद्याधराः तदा ॥ 31 ॥
पीडितं तं नग-वरं त्यक्त्वा गगनम् आस्थिताः । सः च भूमि-धरः श्रीमान् बलिना तेन पीडितः ॥ 32 ॥
स-वृक्ष-शिखर-उदग्रः प्रविवेश रसातलम् । दश-योजन-विस्तारः त्रिंशत्-योजनम् उच्छ्रितः ॥ 33 ॥
धरण्यां समतां यातः सः बभूव धरा-धरः । सः लिलङ्घयिषुः भीमं स-लीलं लवण-अर्णवम् ॥ 34 ॥
इति आर्षे श्रीमद्-रामायणे वाल्मीकीय-आदि-काव्ये सुन्दर-काण्डे षट्-पञ्चाशः सर्गः ॥
No comments:
Post a Comment