स-चन्द्र-कुमुदं रम्यं स-अर्क-कारण्डवं शुभम् ।
तिष्य-श्रवण-कादम्बम् अभ्र-शैवल-शाद्वलम् ॥ ५-५७-१ ॥
पुनर्वसु-महा-मीनं लोहित-अङ्ग-महा-ग्रहम् ।
ऐरावत-महा-द्वीपं स्वाति-हंस-विलोलितम् ॥ ५-५७-२ ॥
वात-सङ्घात-जात-ऊर्मिं चन्द्र-अंशु-शिशिर-अम्बुमत् ।
भुजङ्ग-यक्ष-गन्धर्व-प्रबुद्ध-कमल-उत्पलम् ॥ ५-५७-३ ॥
हनुमान् मारुत-गतिः महा-नौः इव सागरम् ।
अपारम् अपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगन-अर्णवम् ॥ ५-५७-४ ॥
ग्रसमानः इव आकाशं तारा-अधिपम् इव उल्लिखन् ।
हरन् इव स-नक्षत्रं गगनं स-अर्क-मण्डलम् ॥ ५-५७-५ ॥
मारुतस्य आत्मजः श्रीमान् कपिः व्योम-चरः महान् ।
हनुमान् मेघ-जालानि विकर्षन् इव गच्छति ॥ ५-५७-६ ॥
पाण्डुर-अरुण-वर्णानि नील-माञ्जिष्ठकानि च ।
हरित-अरुण-वर्णानि महा-अभ्राणि चकाशिरे ॥ ५-५७-७ ॥
प्रविशन् अभ्र-जालानि निष्क्रमन् च पुनः पुनः ।
प्रच्छन्नः च प्रकाशितः चन्द्रमाः इव लक्ष्यते ॥ ५-५७-८ ॥
विविध-अभ्र-घन-आसन्न-गोचरः धवल-अम्बरः ।
दृश्य-अदृश्य-तनुः वीरः तदा चन्द्रायते अम्बरे ॥ ५-५७-९ ॥
तार्क्ष्यायमाणः गगने बभासे वायु-नन्दनः ।
दारयन् मेघ-बृन्दानि निष्पतन् च पुनः पुनः ॥ ५-५७-१० ॥
नदन् नादेन महता मेघ-स्वन-महा-स्वनः ।
प्रवरान् राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य च आत्मनः ॥ ५-५७-११ ॥
आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम् ।
अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीम् अभिवाद्य च ॥ ५-५७-१२ ॥
आजगाम महा-तेजाः पुनः मध्येन सागरम् ।
पर्वत-इन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ ५-५७-१३ ॥
ज्या-मुक्तः इव नाराचः महा-वेगः अभ्युपागतः ।
सः किंचित् अनु-सम्प्राप्तः समालोक्य महा-गिरिम् ॥ ५-५७-१४ ॥
महा-इन्द्र-मेघ-सङ्काशं ननाद हरि-पुङ्गवः ।
सः पूरयामास कपिः दिशः दश समन्ततः ॥ ५-५७-१५ ॥
नदन् एव महता मेघ-स्वन-महा-स्वनः ।
सः तं देशम् अनुप्राप्तः सुहृत्-दर्शन-लालसः ॥ ५-५७-१६ ॥
ननाद हरि-शार्दूलः लाङ्गूलं च अपि अकम्पयत् ।
तस्य नानद्यमानस्य सुपर्ण-चरिते पथि ॥ ५-५७-१७ ॥
फलती इव अस्य घोषेण गगनं स-अर्क-मण्डलम् ।
ये तु तत्र उत्तरे तीरे समुद्रस्य महा-बलाः ॥ ५-५७-१८ ॥
पूर्वं संविष्टाः शूराः वायु-पुत्र-दिदृक्षवः ।
महतः वात-नुन्नस्य तोयदस्य इव गर्जितम् ॥ ५-५७-१९ ॥
शुश्रुवुः ते तदा घोषम् उरु-वेगं हनूमतः ।
ते दीन-मनसः सर्वे शुश्रुवुः कानन-ओकसः ॥ ५-५७-२० ॥
वानर-इन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्य-निनद-उपमम् ।
निशम्य नदतः नादं वानराः ते समन्ततः ॥ ५-५७-२१ ॥
बभूवुः उत्सुकाः सर्वे सुहृत्-दर्शन-काङ्क्षिणः ।
जाम्बवान् सः हरि-श्रेष्ठः प्रीति-संहृष्ट-मानसः ॥ ५-५७-२२ ॥
उपामन्त्र्य हरीन् सर्वान् इदं वचनम् अब्रवीत् ।
सर्वथा कृत-कार्यः असौ हनुमान् न अत्र संशयः ॥ ५-५७-२३ ॥
न हि अस्य अकृत-कार्यस्य नादः एवं-विधः भवेत् ।
तस्य बाहु-ऊरु-वेगं च निनादं च महा-आत्मनः ॥ ५-५७-२४ ॥
निशम्य हरयः हृष्टाः समुत्पेतुः ततः ततः ।
ते नग-अग्रात् नग-अग्राणि शिखरात् शिखराणि च ॥ ५-५७-२५ ॥
प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः ।
ते प्रीताः पादप-अग्रेषु गृहीत्वा शाखाः सु-पुष्पिताः ॥ ५-५७-२६ ॥
वासांसि इव प्रकाशानि समाविध्यन्त वानराः ।
गिरि-गह्वर-संलीनः यथा गर्जति मारुतः ॥ ५-५७-२७ ॥
एवं जगर्ज बलवान् हनुमान् मारुत-आत्मजः ।
तम् अभ्र-घन-सङ्काशम् आपतन्तं महा-कपिम् ॥ ५-५७-२८ ॥
दृष्ट्वा ते वानराः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयः तदा ।
ततः तु वेगवान् तस्य गिरेः गिरि-निभः कपिः ॥ ५-५७-२९ ॥
निपपात महा-इन्द्रस्य शिखरे पादप-आकुले ।
हर्षेण आपूर्यमाणः असौ रम्ये पर्वत-निर्झरे ॥ ५-५७-३० ॥
छिन्न-पक्षः इव आकाशात् पपात धरणी-धरः ।
ततः ते प्रीत-मनसः सर्वे वानर-पुङ्गवाः ॥ ५-५७-३१ ॥
हनूमन्तं महा-आत्मानं परिवार्य उपतस्थिरे ।
परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिम् उपागताः ॥ ५-५७-३२ ॥
प्रहृष्ट-वदनाः सर्वे तम् अरोगम् उपागतम् ।
उपायनानि च आदाय मूलानि च फलानि च ॥ ५-५७-३३ ॥
प्रत्यर्चयन् हरि-श्रेष्ठं हरयः मारुत-आत्मजम् ।
हनुमान् तु गुरून् वृद्धान् जाम्बवत्-प्रमुखान् तदा ॥ ५-५७-३४ ॥
कुमारम् अङ्गदं च एव सः अवन्दत महा-कपिः ।
सः ताभ्याम् पूजितः पूज्यः कपिभिः च प्रसादितः ॥ ५-५७-३५ ॥
दृष्टा देवी इति विक्रान्तः संक्षेपेण न्यवेदयत् ।
निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनः सुतम् ॥ ५-५७-३६ ॥
रमणीये वन-उद्देशे महा-इन्द्रस्य गिरेः तदा ।
हनुमान् अब्रवीत् हृष्टः तदा तान् वानर-ऋषभान् ॥ ५-५७-३७ ॥
अशोक-वनिका-संस्था दृष्टा सा जनक-आत्मजा ।
रक्ष्यमाणा सु-घोराभिः राक्षसीभिः अनिन्दिता ॥ ५-५७-३८ ॥
एक-वेणी-धरा बाला राम-दर्शन-लालसा ।
उपवास-परिश्रान्ता मलिना जटिला कृशा ॥ ५-५७-३९ ॥
ततः दृष्टा इति वचनं महा-अर्थम् अमृत-उपमम् ।
निशम्य मारुतेः सर्वे मुदिताः वानराः अभवन् ॥ ५-५७-४० ॥
क्ष्वेडन्ति अन्ये नदन्ति अन्ये गर्जन्ति अन्ये महा-बलाः ।
चक्रुः किल-किलाम् अन्ये प्रति-गर्जन्ति च अपरे ॥ ५-५७-४१ ॥
केचित् उच्छ्रित-लाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपि-कुञ्जराः ।
अञ्चित-आयत-दीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः ॥ ५-५७-४२ ॥
अपरे तु हनूमन्तं वानराः वारण-उपमम् ।
आप्लुत्य गिरि-शृङ्गेभ्यः संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः ॥ ५-५७-४३ ॥
उक्त-वाक्यं हनूमन्तम् अङ्गदः तु तदा अब्रवीत् ।
सर्वेषां हरि-वीराणां मध्ये वाचम् अनुत्तमाम् ॥ ५-५७-४४ ॥
सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित् समः वानरः विद्यते ।
यत् अवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनः आगतः ॥ ५-५७-४५ ॥
अहो स्वामिनि ते भक्तिः अहो वीर्यम् अहो धृतिः ।
दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी राम-पत्नी यशस्विनी ॥ ५-५७-४६ ॥
दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थः शोकं सीता-वियोग-जम् ।
ततः अङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः ॥ ५-५७-४७ ॥
परिवार्य प्रमुदिताः भेजिरे विपुलाः शिलाः ।
श्रोतु-कामाः समुद्रस्य लङ्घनं वानर-उत्तमाः ॥ ५-५७-४८ ॥
दर्शनं च अपि लङ्कायाः सीतायाः रावणस्य च ।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे हनूमत्-वदन-उन्मुखाः ॥ ५-५७-४९ ॥
तस्थौ तत्र अङ्गदः श्रीमान् वानरैः बहुभिः वृतः ।
उपास्यमानः विबुधैः दिवि देव-पतिः यथा ॥ ५-५७-५० ॥
हनूमता कीर्तिमता यशस्विना ।
तथा अङ्गदेन अङ्गद-बद्ध-बाहुना ।
मुदा तदा अध्यासितम् उन्नतं महत् ।
मही-धर-अग्रं ज्वलितं श्रिया अभवत् ॥ ५-५७-५१ ॥
इति आर्षे श्रीमद्-रामायणे वाल्मीकीय-आदि-काव्ये सुन्दर-काण्डे सप्त-पञ्चाशः सर्गः ॥
No comments:
Post a Comment